{"id":5849,"date":"2021-04-16T15:46:39","date_gmt":"2021-04-16T13:46:39","guid":{"rendered":"https:\/\/bpzoliborz.pl\/bpzoliborz\/?p=5849"},"modified":"2021-04-16T15:46:59","modified_gmt":"2021-04-16T13:46:59","slug":"78-rocznica-wybuchu-powstania-w-getcie-warszawskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bpzoliborz.pl\/bpzoliborz\/index.php\/2021\/04\/16\/78-rocznica-wybuchu-powstania-w-getcie-warszawskim\/","title":{"rendered":"78. rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim"},"content":{"rendered":"\n

19 kwietnia 2021 r. przypada 78. rocznica wybuchu powstania w getcie warszawskim \u2013 najwi\u0119kszego zbrojnego zrywu \u017byd\u00f3w podczas II wojny \u015bwiatowej, a zarazem pierwszego powstania miejskiego w okupowanej Europie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"Obwieszczenie<\/figure>
\n

W 1940 r. Niemcy ogrodzili murem cz\u0119\u015b\u0107 centrum Warszawy i st\u0142oczyli tam prawie p\u00f3\u0142 miliona \u017byd\u00f3w ze stolicy i okolic. Uwi\u0119zieni w getcie umierali wskutek g\u0142odu, chor\u00f3b, niewolniczej pracy i gin\u0119li w egzekucjach. Latem 1942 r. zosta\u0142a zorganizowana Wielka akcja likwidacyjna. Niemcy wywie\u017ali z getta do o\u015brodka zag\u0142ady w Treblince prawie 300 tysi\u0119cy \u017byd\u00f3w. W\u015br\u00f3d tych, kt\u00f3rzy pozostali, narodzi\u0142a si\u0119 idea zbrojnego oporu.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

19 kwietnia 1943 r. w przeddzie\u0144 \u015bwi\u0119ta Pesach, niemieckie oddzia\u0142y licz\u0105ce 2 tys. ludzi wspierane przez czo\u0142gi i wozy pancerne ponownie wesz\u0142y do getta, by je ostatecznie zlikwidowa\u0107, do walki z nimi stan\u0119\u0142o oko\u0142o 500 cz\u0142onk\u00f3w \u017bOB, podzielonych na 22 grupy bojowe pod zwierzchnim dow\u00f3dztwem Anielewicza oraz oko\u0142o 150 bojowc\u00f3w \u017bZW. Przez pierwsze dni powsta\u0144cy bronili umocnionych pozycji, utrudniaj\u0105c Niemcom penetracj\u0119 getta. Ostrzeliwali wkraczaj\u0105ce oddzia\u0142y nieprzyjaciela i obrzucali je granatami i butelkami z benzyn\u0105. Powsta\u0144cy, pod dow\u00f3dztwem Mordechaja Anielewicza, byli wycie\u0144czeni i s\u0142abo uzbrojeni. <\/p>\n\n\n\n

Symbolem powstania sta\u0142y si\u0119 flaga \u017cydowska i polska zawieszone  na wysokiej kamienicy przy pl. Muranowskim, gdzie zaci\u0119ty op\u00f3r przez kilka dni stawia\u0142o zgrupowanie \u017bZW pod dow\u00f3dztwem Paw\u0142a Frenkla. Ci\u0119\u017ckie walki na terenie szopu szczotkarzy toczyli bojowcy \u017bOB dowodzeni przez Marka Edelmana. Uda\u0142o im si\u0119 powstrzyma\u0107 na jaki\u015b czas Niemc\u00f3w, detonuj\u0105c specjaln\u0105 min\u0119. W pierwszym dniu powstania oddzia\u0142 dywersji AK podj\u0105\u0142 nieudan\u0105 pr\u00f3b\u0119 wysadzenia muru getta przy ul. Bonifraterskiej. Podczas powstania pod murami getta AK i GL przeprowadzi\u0142y jeszcze kilka akcji przeciwko Niemcom ostrzeliwuj\u0105cym pozycje powsta\u0144c\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

\"\u017bydowska<\/figure>
\n

Dalsze walki powsta\u0144cze polega\u0142y na obronie poszczeg\u00f3lnych bunkr\u00f3w i budynk\u00f3w. Niemcy systematycznie przeczesywali kolejne kwarta\u0142y ulic, pal\u0105c dom po domu. Wyp\u0119dzali z nich ludno\u015b\u0107 cywiln\u0105 i zabijali schwytanych powsta\u0144c\u00f3w. Do wykrytych bunkr\u00f3w, gdzie opr\u00f3cz bojownik\u00f3w ukrywali si\u0119 tak\u017ce cywile, wrzucali \u015bwiece dymne i niszczyli je przy pomocy materia\u0142\u00f3w wybuchowych.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

\"Fotografia<\/figure>
\n

Wielu wiedzia\u0142o, \u017ce nie maj\u0105 szans, ale woleli zgin\u0105\u0107 w walce, by ocali\u0107 swoj\u0105 godno\u015b\u0107. Przez cztery tygodnie Niemcy r\u00f3wnali getto z ziemi\u0105, pal\u0105c dom po domu. Schwytanych bojowc\u00f3w i mieszka\u0144c\u00f3w zabijali lub wywozili do oboz\u00f3w.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

8 maja 1943 r. Niemcy otoczyli bunkier dow\u00f3dztwa \u017bOB przy ul. Mi\u0142ej 18. Oko\u0142o stu bojowc\u00f3w, w\u015br\u00f3d nich Mordechaj Anielewicz, udusi\u0142o si\u0119 dymem lub pope\u0142ni\u0142o samob\u00f3jstwo, nie chc\u0105c wpa\u015b\u0107 w r\u0119ce Niemc\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Jednak walki pojedynczych grup powsta\u0144czych trwa\u0142y dalej, a\u017c do 16 maja. Tego dnia wieczorem na znak zwyci\u0119stwa Niemcy wysadzili w powietrze znajduj\u0105c\u0105 si\u0119 poza terenem getta szcz\u0105tkowego Wielk\u0105 Synagog\u0119 przy ul. T\u0142omackie. Stroop zapisa\u0142 w swoim raporcie: “\u017bydowska dzielnica mieszkaniowa w Warszawie ju\u017c nie istnieje!”. Po powstaniu Niemcy zr\u00f3wnali teren getta z ziemi\u0105. <\/p>\n\n\n\n

Zaledwie kilkudziesi\u0119ciu powsta\u0144com uda\u0142o si\u0119 wydosta\u0107 kana\u0142ami i podziemnymi tunelami z p\u0142on\u0105cego getta. Wi\u0119kszo\u015b\u0107 z nich zgin\u0119\u0142a nast\u0119pnie w wyniku denuncjacji, cz\u0119\u015b\u0107 w walkach partyzanckich, niekt\u00f3rzy wzi\u0119li udzia\u0142 w powstaniu warszawskim w 1944 r.<\/p>\n\n\n\n

Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN w kwietniu 2013, w czasie obchod\u00f3w 70 rocznicy powstania w getcie warszawskim, zainaugurowa\u0142o spo\u0142eczno-edukacyjn\u0105 akcj\u0119 \u201e\u017bonkile\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Dlaczego \u017conkile?<\/strong><\/p>\n\n\n\n

\"Marek<\/figure>
\n

Jednym z ocala\u0142ych z getta by\u0142 Marek Edelman, ostatni dow\u00f3dca \u017bOB. 19 kwietnia, w rocznic\u0119 powstania, sk\u0142ada\u0142 bukiet \u017c\u00f3\u0142tych kwiat\u00f3w pod Pomnikiem Bohater\u00f3w Getta na Muranowie. \u017bonkil sta\u0142 si\u0119 symbolem szacunku i pami\u0119ci o powstaniu. Organizowana przez Muzeum Historii \u017byd\u00f3w Polskich POLIN\u00a0akcja ma na celu rozpowszechnianie tego symbolu oraz szerzenie wiedzy na temat samego powstania.<\/p>\n<\/div><\/div>\n\n\n\n

Przedstawiamy film Nie by\u0142o \u017cadnej nadziei. Powstanie w getcie warszawskim 1943. Film zosta\u0142 zrealizowany w ramach programu “\u017bydowskie Dziedzictwo Kulturowe” dzi\u0119ki wsparciu udzielonemu z funduszy norweskich i EOG przez Islandi\u0119, Liechtenstein i Norwegi\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\n